Od 2014 roku każdy nowy samochód osobowy sprzedawany na terenie Unii Europejskiej musi być fabrycznie wyposażony w system kontroli ciśnienia w oponach, czyli TPMS (ang. Tire Pressure Monitoring System). Choć technologia ta znacząco poprawia bezpieczeństwo na drodze i pozwala zmniejszyć zużycie paliwa, dla wielu kierowców i początkujących mechaników nadal bywa sporym wyzwaniem serwisowym.

   

W tym artykule dwiesz się, jak działają czujniki ciśnienia, jak diagnozować ich usterki i w jaki sposób wyposażyć warsztat, by obsługa TPMS stała się szybka, prosta i dochodowa.

Co to jest TPMS i dlaczego jest tak ważny?

System TPMS na bieżąco monitoruje ciśnienie powietrza (a często również temperaturę) wewnątrz opony. Gdy ciśnienie spadnie poniżej bezpiecznego poziomu (zazwyczaj o 20-25% w stosunku do wartości nominalnej), na desce rozdzielczej zapala się charakterystyczna kontrolka.

   

Prawidłowo działający system TPMS to:

  • Większe bezpieczeństwo: Skrócenie drogi hamowania i lepsza przyczepność
  • Oszczędność: Zbyt niskie ciśnienie zwiększa opory toczenia, co prowadzi do wyższego spalania i przedwczesnego zużycia opon.
  • Zgodność z prawem: Niesprawny układ TPMS (świecąca się kontrolka) może być podstawą do negatywnego wyniku okresowego badania technicznego pojazdu.

Rodzaje systemów TPMS: Pośredni vs Bezpośredni

Na rynku motoryzacyjnym funkcjonują dwa główne rozwiązania. Zrozumienie różnicy między nimi to podstawa prawidłowej diagnozy.

1. Pośredni TPMS (Indirect TPMS)

Opiera się na czujnikach układu ABS/ESP. Nie mierzy faktycznego ciśnienia, lecz analizuje prędkość obrotową kół. Opona z niższym ciśnieniem ma mniejszą średnicę, więc kręci się szybciej niż pozostałe.

  • Zalety: Brak dodatkowych elementów w kole (niższe koszty)
  • Wady: Mniejsza precyzja, opóźniony czas reakcji, konieczność kalibracji po każdej zmianie ciśnienia lub opon

2. Bezpośredni TPMS (Direct TPMS)

To obecnie najpopularniejszy standard. W każdym kole (zazwyczaj przy zaworze) zamontowany jest fizyczny czujnik wyposażony we własną baterię, mikrokontroler i nadajnik radiowy.

  • Zalety: Niezwykle precyzyjny pomiar w czasie rzeczywistym, możliwość monitorowania temperatury wewnątrz opony.
  • Wady: Czujniki ulegają zużyciu (rozładowanie baterii) i mogą ulec uszkodzeniu mechanicznemu np. podczas nieuważnego demontażu opony.

Kiedy czujniki TPMS wymagają wymiany?

Żaden czujnik bezpośredni nie jest wieczny. Najczęstsze przyczyny wizyt klientów w serwisie to:

  1. Wyczerpanie baterii: Żywotność wbudowanej baterii litowej wynosi zazwyczaj od 5 do 7 lat lub około 150 000 kilometrów. Baterii nie można wymienić – konieczny jest zakup nowego czujnika.
  2. Uszkodzenia mechaniczne: Złamanie zaworu (np. o krawężnik) lub uszkodzenie samego czujnika przez łyżkę montażową wulkanizatora.
  3. Korozja: Utlenianie się aluminiowych elementów zaworu, szczególnie pod wpływem soli drogowej, co prowadzi do nieszczelności.       

Wskazówka dla warsztatów: Zawsze sprawdzaj stan czujników i zaworów przed rozpoczęciem demontażu opony za pomocą testera diagnostycznego. Uchroni Cię to przed posądzeniem o uszkodzenie elementu, który nie działał już w momencie przyjazdu klienta.

Serwisowanie i programowanie: Klonowanie czy nowe ID?

Wymiana uszkodzonego czujnika na nowy wymaga jego zaprogramowania, aby komputer pokładowy samochodu poprawnie go rozpoznawał. Używając uniwersalnych czujników TPMS, masz dwie drogi:

Klonowanie czujników

To najwygodniejsza metoda dla mechanika i klienta. Polega na odczytaniu unikalnego numeru ID ze starego, oryginalnego czujnika (za pomocą testera) i wgraniu go na nowy czujnik uniwersalny.

  • Komputer samochodu myśli, że to ten sam czujnik.    
  • Nie wymaga to procedury przyuczania auta (relearn).
  • Idealne przy tworzeniu drugiego kompletu kół na zimę/lato.

Nadanie nowego ID (Przyuczanie)

Jeśli stary czujnik jest całkowicie zniszczony i nie można odczytać jego ID drogą radiową, nowemu czujnikowi nadaje się losowe, nowe ID. Wtedy konieczne jest "przedstawienie" nowego czujnika sterownikowi samochodu. Proces ten nazywa się adaptacją (przyuczaniem) i odbywa się za pomocą gniazda OBDII lub poprzez procedury jazdy (auto-relearn) opisane w instrukcji pojazdu.

Wyposażenie serwisu – w co warto zainwestować?

Aby kompleksowo i bezstresowo obsługiwać systemy TPMS, każdy profesjonalny serwis oponiarski powinien wyposażyć się w odpowiednie narzędzia:

  • Tester diagnostyczny TPMS: Narzędzie pozwalające na wzbudzenie czujnika, odczytanie błędów, klonowanie ID oraz komunikację z samochodem przez złącze OBD.
  • Czujniki uniwersalne: Zamiast magazynować dziesiątki oryginalnych czujników pod konkretne modele aut, wystarczy posiadać modele uniwersalne z możliwością zaprogramowania pokrycia do 99% pojazdów na rynku.
  • Zestawy naprawcze zaworów: Uszczelki, nakrętki, rdzenie i kapturki, które powinno się wymieniać przy każdej zmianie opon, aby zapobiec nieszczelnościom

   

Kompleksową ofertę najwyższej jakości testerów, programatorów, czujników ciśnienia oraz niezbędnych akcesoriów serwisowych znajdziesz w dziale Systemy TPMS w ofercie Tip-Topol. Zapewnij swojemu warsztatowi sprzęt, który ułatwi i przyspieszy obsługę każdego koła.

   

   

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o TPMS

1. Czy przy każdej zmianie opon muszę wymieniać wentyle w czujnikach TPMS?

Zdecydowanie tak. Eksperci zalecają wymianę elementów eksploatacyjnych zaworu (takich jak uszczelka gumowa, podkładka, nakrętka i wkładka zaworu) przy każdym demontażu opony. Kosztuje to niewiele, a skutecznie zapobiega spadkom ciśnienia spowodowanym korozją czy zmęczeniem materiału.

2. Czy mogę założyć na zimę felgi bez czujników ciśnienia?

Technicznie samochód będzie mógł jeździć, jednak przez cały czas na desce rozdzielczej będzie wyświetlać się irytująca kontrolka błędu. Co ważniejsze – od 2014 roku TPMS jest obowiązkowym systemem bezpieczeństwa. Zatem jazda z niesprawnym układem może skutkować negatywnym wynikiem przeglądu technicznego, a w razie kolizji ubezpieczyciel może podnieść z tego tytułu zarzuty.

3. Ile trwa zaprogramowanie nowego czujnika przez wulkanizatora?

Jeśli warsztat dysponuje nowoczesnym urządzeniem diagnostycznym, proces ten jest błyskawiczny. Klonowanie numeru ID ze starego czujnika lub wgranie odpowiedniego protokołu dla danego modelu auta zajmuje zazwyczaj kilkanaście sekund na jedno koło.